ban sơ
Định nghĩa
- Tính từ:
- Thuộc về buổi đầu, lúc mới bắt đầu: "Ban sơ" mô tả trạng thái, tính chất của một sự vật, sự việc ở giai đoạn khởi đầu, còn nguyên vẹn và chưa bị tác động nhiều.
- Nguyên thủy, thuần khiết: Chỉ sự trong trắng, đơn giản và chưa bị pha tạp, biến đổi so với trạng thái ban đầu.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Vũ trụ trong thời kỳ ban sơ còn rất hỗn độn. (Vũ trụ trong giai đoạn đầu còn rất hỗn độn.)
- Tình bạn ban sơ của họ thật trong sáng và đẹp đẽ. (Tình bạn thuở ban đầu của họ thật trong sáng và đẹp đẽ.)
- Cô ấy giữ được vẻ đẹp ban sơ của tâm hồn dù đã trải qua nhiều biến cố. (Cô ấy giữ được vẻ đẹp nguyên thủy của tâm hồn dù đã trải qua nhiều biến cố.)
Các cách sử dụng nâng cao
"thuở ban sơ": cụm từ thường dùng để nhấn mạnh thời điểm rất xa xưa, buổi đầu tiên.
- Thuở ban sơ, trái đất chưa có sự sống. (Thuở hồng hoang, trái đất chưa có sự sống.)
"vẻ ban sơ": dùng để miêu tả vẻ đẹp tự nhiên, nguyên bản, chưa bị con người can thiệp.
- Khu rừng vẫn giữ nguyên vẻ ban sơ với những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. (Khu rừng vẫn giữ nguyên vẻ đẹp nguyên thủy với những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi.)
Biến thể và từ gần giống
Ban đầu (tính từ/phó từ): lúc mới bắt đầu, chỉ thời điểm.
- Kết quả ban đầu rất khả quan. (Kết quả lúc đầu rất khả quan.)
Sơ khai (tính từ): ở trình độ hoặc giai đoạn đầu tiên, còn thô sơ.
- Nền văn minh sơ khai. (Nền văn minh buổi đầu.)
Nguyên sơ (tính từ): còn nguyên vẹn như thuở ban đầu, thường dùng cho cảnh vật thiên nhiên.
- Vùng đất nguyên sơ. (Vùng đất còn hoang sơ, chưa bị khai phá.)
Từ đồng nghĩa
- Khởi thủy: buổi đầu tiên, nguồn gốc đầu tiên (mang tính trang trọng, triết học).
- Hồng hoang: thời kỳ xa xưa, mông muội của trái đất hoặc loài người (tính chất văn chương).
Từ trái nghĩa
- Về sau: ở những giai đoạn sau này.
- Cuối cùng: ở giai đoạn kết thúc.
- Tân tiến: hiện đại, tiến bộ, đã phát triển.
Thành ngữ liên quan
- "Ban sơ lưu luyến": (thường dùng trong thơ ca) nỗi lưu luyến, vấn vương từ thuở ban đầu.
- Mối tình ban sơ lưu luyến ấy theo anh suốt cuộc đời. (Mối tình thuở ban đầu đầy lưu luyến ấy theo anh suốt cuộc đời.)